“Onbeşli Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Zeynel Yılmaz: ‘Yerel Esnaf Güçlenmezse Üretici Kalmaz’”

Bu hafta Tokat Medya Haber olarak, Tokat’ın önemli gıda toptancılarından biri olan Onbeşli Gıda’ya konuk olduk. Onbeşli Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Zeynel Yılmaz ile gerçekleştirdiğimiz röportajda; gıda toptancılığı sektörünün mevcut durumu, ulusal zincir marketlerin piyasa üzerindeki etkisi, yerel esnafın yaşadığı zorluklar, bayilik ağları ve ekonomi üzerine dikkat çeken değerlendirmelerde bulunduk.

Yaklaşık 25 markanın bayiliğini yürüten Onbeşli Gıda’nın sektörel büyüme sürecini, çalıştıkları güçlü markaları ve toptancılık sektörünün geleceğine dair görüşlerini Zeynel Yılmaz’dan dinledik.

Tokat Medya Haber:
İşletmenizi ve faaliyet alanınızı kısaca tanıtır mısınız?

Zeynel Yılmaz – Onbeşli Gıda Yönetim Kurulu Başkanı:
Onbeşli Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi olarak 2012 yılında başladık biz bu gıda sektörüne. 25 tane bayilik yapıyoruz. Tokat ve ilçeleriyle beraber hizmet vermekteyiz.

Marketlerin hepsiyle çalışıyoruz. Bakkal kanadı çalışıyoruz. Toptancı kanalında çalışıyoruz. Piyasada 3 tane satış elemanımız var. Depomuz da bin yedi yüz elli metrekare.

Tokat Medya Haber:
Bayilikleriniz ve çalıştığınız markalar hakkında detaylı bilgi verir misiniz?

Zeynel Yılmaz:
Yaklaşık 25 tane bayiliğimiz var. Çalıştığımız markaların büyük bölümü kendi sektörlerinde güçlü ve kaliteli markalar.

Özellikle Indomie grubuyla çalışıyoruz. Noodle sektöründe Türkiye’nin en güçlü markalarından biri. Bugün pazarda ciddi bir ağırlığı var ve hemen hemen her noktada tüketicinin karşısına çıkıyor.

Bifa grubuyla çalışıyoruz. Türkiye’nin köklü gıda markalarından biri. Özellikle bisküvi ve atıştırmalık grubunda güçlü bir marka yapısına sahip.

Kebir Süt ürünleriyle çalışıyoruz. Karadeniz kökenli çok güçlü bir marka. Özellikle tereyağı ve süt ürünlerinde Türkiye’nin kaliteli firmalarından biri olduğunu düşünüyorum. Kebir’in köy tipi yoğurdu çok ciddi talep görüyor. Lezzeti ve kalitesiyle öne çıkan ürünlerden biri.

Ayça Süt ürünleriyle de çalışıyoruz. Bölgesel anlamda güçlü bir marka. Özellikle süt ve süt ürünleri grubunda tercih edilen firmalardan biri.

Ossa Kahve satıyoruz. Tokat’ta en çok tercih edilen kahve markalarından biri haline geldi. Özellikle 8 karışımlı kahvesi ciddi talep görüyor. Hatta birçok resmi kurum ve ihalede marka olarak özellikle istenmeye başladı. Bu da markanın kalitesini gösteriyor.

Hisar Kahve grubuyla da çalışıyoruz. Kahve sektöründe bilinen ve sevilen markalardan biri. Özellikle geleneksel Türk kahvesi grubunda tercih ediliyor.

Su grubunda Hayat Su ve Sırma Su gibi önemli markalarımız var. Bunlar doğal kaynak suyu kategorisinde Türkiye’nin güçlü markaları arasında yer alıyor.

Sırma Soda grubuyla da çalışıyoruz. Gazlı içecek ve soda grubunda Türkiye’nin en güçlü markalarından biri diyebiliriz.

Ayrıca Kardağ Su’nun da bayisiyiz. Şu anda bölgede en çok tercih edilen sulardan biri diyebiliriz. Satış anlamında ciddi bir talep görüyor.

Danone grubuyla çalışıyoruz. Özellikle sütlü ürünler ve içecek grubunda Türkiye’nin en bilinen markalarından biri.

Çiçek Turşu’nun bayiliğini yapıyoruz. Avrupa’ya turşuyu tanıtan önemli firmalardan biri diyebiliriz. İzmir merkezli çok büyük bir üretici. İhracat kapasitesi oldukça yüksek ve ürün kalitesiyle sektörde önemli bir yere sahip.

Öz Salça ürünleriyle çalışıyoruz. Salça grubunda kaliteli üretim yapan ve piyasada karşılığı olan markalardan biri.

Günseven Sirke ve içecek grubuyla çalışıyoruz. Özellikle sirke ve içecek grubunda tercih edilen ürünler arasında yer alıyor.

Özer Pirinç grubunda özel ürünlerimiz var. Baldo ve Osmancık pirinç çeşitleriyle çalışıyoruz. Özellikle kalite konusunda hassas davranıyoruz. Müşteriye elimizden geldiği kadar kaliteli ürün sunmaya gayret ediyoruz.

Tada ürün grubuyla çalışıyoruz. Baharat ve yardımcı gıda ürünlerinde bilinen markalardan biri.

Salina Tuz ürünleriyle çalışıyoruz. Tuz sektöründe güçlü markalardan biri.

Bilsat Tuz grubuyla da çalışıyoruz. Özellikle endüstriyel ve market grubunda tercih edilen ürünler arasında bulunuyor.

Peker Zeytin ürünlerinin bayiliğini yapıyoruz. Zeytin grubunda kaliteli ve tercih edilen markalardan biri.

Akçay Zeytin grubuyla da çalışıyoruz. Özellikle siyah ve yeşil zeytin grubunda müşteri memnuniyetinin yüksek olduğu firmalardan biri.

Sepetçioğlu grubuyla da çalışıyoruz. Özellikle pişmaniye, çekme helva ve lokum ürünlerinin satışını yapıyoruz. Türkiye’de bu alanda bilinen ve kaliteli üretim yapan markalardan biri. Özellikle ikramlık ve hediyelik ürün grubunda ciddi talep görüyor.

Bunun yanında Vera Zeytinyağı bayiliğimiz de var. Türkiye’de zeytinyağı sektöründe bilinen ve güven duyulan markalardan biri. Kalite standardı yüksek ürünleriyle müşteriler tarafından tercih ediliyor.

Ayrıca Abdurrahman Tatlıcı ürünlerinin de bayiliğini yapıyoruz. Gerçekten kaliteli ürünleri var. Özellikle fındık oranı ve ürün lezzeti açısından piyasadaki birçok markanın önünde olduğunu düşünüyorum.

Detax deterjan grubuyla çalışıyoruz. Sektörde uzun yıllardır bilinen bir marka. Özellikle temizlik performansı ve ürün kalitesiyle müşteriler tarafından tercih ediliyor.

Vatan deterjan grubunda da bayiliğimiz bulunuyor. Konsantre ürünleri ve kaliteli üretim anlayışıyla öne çıkan markalardan biri. Müşteri memnuniyeti açısından iyi geri dönüşler aldığımız ürün grupları arasında.

Tokat Medya Haber:
Bunların dışında başka markalarla da çalıştığınızı söylemiştiniz. Onlardan da biraz bahseder misiniz?

Zeynel Yılmaz:
Tabii. Bunların dışında dönemsel olarak farklı ürün gruplarında yeni markalarla da çalışıyoruz. Özellikle zeytinyağı, bakliyat, içecek ve temizlik ürünleri grubunda yeni bayilik görüşmelerimiz oluyor.

Piyasa sürekli değişiyor. Biz de hem kaliteli ürünleri Tokat halkıyla buluşturmak hem de ürün çeşitliliğini artırmak adına yeni markaları bünyemize katmaya devam ediyoruz. Bayilik ağımızı büyütmeye çalışıyoruz çünkü piyasa şartları artık bunu zorunlu hale getiriyor.

Tokat Medya Haber:
Bu kadar geniş bir ürün ağıyla çalışırken sektörün yaşadığı en büyük sıkıntılar nelerdir?

Zeynel Yılmaz:
Sıkıntıların en büyüğü şu an ulusal zincir marketler.

Bunlar şu andaki pazarın yüzde 70-80’ini aldığı için şu anda bizim yüzde 20’lik bir pazar payımız kalmış.

Burada da rekabetin çok olması, özellikle de yerel marketlerin çok az olması işleri güçleştiriyor.

Ürünsel olarak da her geçen gün düşüşler başlıyor.

Devletin bu diskont marketlere bir çare bulması gerekiyor. Eğer bunlara çare bulunmazsa durum daha kötü olur. Türkiye’nin pazarının yüzde 80’ini 5-6 tane zincir market eline almış, piyasayı istediği gibi yönlendiriyorlar.

Ya devlet bunların belgelerini yükseltecek ya da bizim gibi küçük esnaflara ek destekler verecek. Bunun başka çaresi yok.

Vergiyi azaltabilir, SGK desteği verebilir, düşük krediler verebilir. Çünkü bizim bunlarla rekabet etme şansımız çok zor. Bütün toptancıların hepsi bir araya gelse, bunların bir tanesiyle rekabet etme şansı yok.

Şu anda rekabet etme şansımız mümkün değil. Bu da toptancıların yapabileceği hiçbir şey olmadığı anlamına geliyor. Pazarın dar olması büyük bir etken.

Ama şu bir gerçek; insanların daha kaliteli ürünler yediğini ve eskisinden daha çok tükettiğini biliyoruz. Bu tüketimin de tamamen bu diskont marketlere gittiğini herkes görüyor. Şu anda televizyonlarda konu oluyor ama hiç kimse hiçbir şey yapmıyor.

Gıda sektörü bu şekilde devam ederse, piyasanın 5 tane zincir marketin elinde kalacağı çok açık ve net. Hatta Türkiye’de üretici dahi kalmayacağı kanaatindeyim.

Bugün ulusal zincir marketler bir ürün grubunda en fazla 7-8 markaya yer veriyor. Ama üretici firmaların onlarca ürünü var. Bugün süt üreticilerini düşünün; Sütaş’ın, Kebir’in onlarca ürünü var. Bunların hepsini raflara koyma şansları yok. Böyle olunca da birçok üretici ya batacak ya da sektör değiştirecek.

Olay bu kadar açık ve basit. Çok büyük ekonomist olmaya gerek yok bunu görmek için. Devletten beklentimiz bu konuda adım atılmasıdır.

Tokat Medya Haber:
Ulusal zincir marketlerin piyasadaki etkisini anlatırken özellikle “üreticinin de zamanla yok olabileceği” vurgusunu yapıyorsunuz. Bunu biraz daha açar mısınız?

Zeynel Yılmaz:
Şimdi bu sadece toptancılık meselesi değil. Asıl mesele üreticinin ayakta kalıp kalamayacağı meselesi. Bugün Türkiye’de süt grubunda, bisküvi grubunda, çikolata grubunda, pirinçte, bulgurda yüzlerce üretici firma var.

Ama ulusal zincir marketler toplamda çok sınırlı sayıda markayla çalışıyor. Diyelim ki bir ürün grubunda en fazla 7-8 markaya raf veriyorlar. Peki geri kalan yüzlerce üretici ürününü nereye satacak?

Bugün örnek veriyorum; süt sektöründe yüzlerce marka var. Ama büyük zincir marketlere baktığınız zaman raflarda belli başlı birkaç markayı görüyorsunuz. Aynı durum bisküvide, çikolatada, gofrette, içecekte, pirinçte yani gıda sektörünün tamamında geçerli.

Şimdi düşünün; bir ülkede yüzlerce üretici var ama pazarın büyük bölümü birkaç zincir marketin elinde. Bu marketler de sadece belirli markalarla çalışıyor. O zaman geri kalan üreticiler ürünlerini nereye satacak?

Yerel marketler ve geleneksel satış kanalları zayıfladıkça aslında sadece toptancılar değil, üreticiler de ayakta kalamaz hale gelecek. Çünkü ürününü satacak alan bulamayacak.

Ya ihracata yönelmek zorunda kalacaklar ya da üretimi durduracaklar. Bunun sonunda da piyasada sadece birkaç büyük üretici kalacak. Yani sektör zamanla tekelleşmeye başlayacak.

Bizim anlatmak istediğimiz tam olarak bu. Konu sadece toptancı meselesi değil. Türkiye’de üretimin devam etmesi, yerli markaların yaşayabilmesi ve piyasada rekabetin korunabilmesi için yerel marketlerin, yerel ticaretin ve dağıtım ağlarının ayakta kalması gerekiyor.

Tokat Medya Haber:
Bu durum istihdamı ve yerel ekonomiyi nasıl etkiliyor?

Zeynel Yılmaz:
Şu anda 8 kişi çalışıyoruz. Eğer piyasa daha dengeli olsa benim yanımda en az 30-40 kişi çalışır.

Bugün büyük zincir marketler 300-500 metrekare yerde 4-5 kişiyle çalışıyor. Ama yerel marketler 2 bin, 2 bin 500 metrekare alanlarda 40-50 kişi çalıştırıyor.

Bir de bunlar bulundukları şehre vergi bırakmıyor. Merkezleri İstanbul’da, Ankara’da… Vergileri oralara gidiyor. Buradaki Anadolu şehirlerinin ekonomisine doğrudan katkıları çok sınırlı oluyor.

Vergiler buraya kalmıyor. Ama buranın pastasını yiyorlar. Yerel marketler ise burada kazanıp burada harcıyor.

Üstelik artık sadece gıda da satmıyorlar. Televizyondan çocuk arabasına, çocuk bezinden züccaciyeye kadar her sektöre girdiler. Bunun önüne de kimse geçmiyor.

Hepsinde varlar. Bir de reklamla ticaret yapıyorlar. Yerel markette 89 lira olan ürünü bir haftalık kampanyayla 80-85 liraya koyup “ucuz algısı” oluşturuyorlar. Ticaretlerini bunun üzerinden yürütüyorlar.

Tokat Medya Haber:
Tokat ekonomisine ve istihdama katkı sağlama konusunda kendinizi nasıl konumlandırıyorsunuz?

Zeynel Yılmaz:
Biz sadece ticaret yapan bir firma olmak istemiyoruz. Tokat ekonomisine katkı sağlayan, istihdam oluşturan ve yerel ticaretin ayakta kalmasına destek veren bir yapı olmaya çalışıyoruz.

Bugün burada çalışan personelimizden, ürün verdiğimiz esnafa kadar geniş bir ekonomik döngü oluşuyor. Yerel firmaların ayakta kalması demek, şehrin ekonomisinin canlı kalması demektir.

Tokat Medya Haber:
Sektöre girmek isteyen genç girişimcilere neler tavsiye edersiniz?

Zeynel Yılmaz:
Bu sektör sabır isteyen bir sektör. İnsan ilişkileri çok önemli. Güvenilir olmak çok önemli. Ticarette en büyük sermaye güvendir.

Gençler kısa vadeli düşünmemeli. Disiplinli çalışırlarsa, piyasayı iyi analiz ederlerse ve dürüst ticaret yaparlarsa başarılı olabilirler.

Tokat Medya Haber:
Önümüzdeki süreçte Onbeşli Gıda’nın hedefleri nelerdir?

Zeynel Yılmaz:
Bayilik ağımızı büyütmek istiyoruz. Yeni ürün gruplarıyla Tokat halkına daha kaliteli hizmet vermeyi hedefliyoruz.

Aynı zamanda depolama, lojistik ve dağıtım ağımızı güçlendirmek istiyoruz. Teknolojiyi daha fazla kullanarak hizmet kalitemizi artırmayı hedefliyoruz.

Tokat Medya Haber:
Tokat için en büyük temenniniz nedir?

Zeynel Yılmaz:
Tokat’ın ticaretinin daha da büyümesini istiyoruz. Yerel esnafın güçlenmesini istiyoruz. Üreten, çalışan ve kazanan bir şehir olması en büyük temennimiz. Çünkü Tokat’ın potansiyeli çok büyük. Yeter ki yerel ticaret desteklensin ve üretim güçlensin.

Tokat Medya Haber:
Peki sizce toptancılık sektörü tamamen bitebilir mi?

Zeynel Yılmaz:
Bana göre bitmez. Hizmet olmazsa bu iş olmaz. Ama Avrupa’da büyük marketlerin küçülmeye başladığını da biliyoruz. Çünkü maliyetler çok yükseldi.

Türkiye’de ise hâlâ büyüyorlar. Ama devletin bu sektöre mutlaka el atması gerekiyor.

Toptancılar birleşip ortak bir yapı oluştursa bile güçleri yetmez. Çünkü karşımızda 15 bin şubeli zincir marketler var. Bir üreticiden tek kalemde on binlerce ürün alıyorlar.

Bizim rekabet etmemiz mümkün değil. Bu, aslanla kedinin rekabet etmesi gibi bir şey. Hatta kedi değil, fare diyelim.

Devlet kooperatifler açtı ama onların da piyasada ciddi bir etkisi olmadı.

Tokat Medya Haber:
Sektörde yaşanan diğer sorunlar ve beklentileriniz nelerdir?

Zeynel Yılmaz:
Kalifiye eleman bulmak zor. Krediler yüksek. Banka maliyetleri yüksek. POS kesintileri çok fazla.

Bugün yüzde 8-10 kârla çalışan bir sektörüz ama giderler inanılmaz arttı. Yakıt, kira, personel, araç sigortaları, iş güvenliği maliyetleri… Bir aracın sigortası, kaskosu 150 bin lirayı buluyor. Bir toptancının da 5-10 arası aracı oluyor zaten. Maliyetler çok ağır.

Son olarak toparlarsak; toptancılık sektörü ve ekonomi adına ülkemize güveniyoruz, ekonomimize güveniyoruz. Her şeyin çok daha iyi olacağına olan inancımız tamdır.

Ancak özellikle ulusal sektörlerde denetleme, fiyat marjları ve fiyat skalaları konusunda daha güçlü adımlar atılması çok yerinde olur. Çünkü bugün tarladan çıkan bir ürün sofralara gelinceye kadar çok ciddi oranlarda zamlanarak, hatta katlanarak geliyor. Bu zamların en son durağı da maalesef biz toptancılar oluyoruz.

Buna yönelik atılacak adımlar hem bizi rahatlatacaktır hem de bakkaldaki ürün fiyatlarının aşağı çekilmesine katkı sağlayacaktır.

Ayrıca bankalar ve finans kuruluşları da toptancıların üzerindeki ağır komisyon yüklerini hafifletmelidir. POS oranlarının düşürülmesi gerekiyor. Toptancıların finansmana daha kolay ulaşması ve peşin alıma yönelmesi adına bu çok kıymetli bir adımdır.

Biz yine de mücadele etmeye devam ediyoruz. İnşallah hem sektörümüz hem de ülkemiz adına daha güzel günler göreceğiz.

Tokat Medya Haber:
Son olarak hem sektöre hem de Tokat esnafına nasıl bir mesaj vermek istersiniz?

Zeynel Yılmaz:
Biz umudumuzu hiçbir zaman kaybetmiyoruz. Üreten, çalışan ve mücadele eden herkesin mutlaka kazanacağına inanıyoruz.

Yerel esnafın, üreticinin ve toptancıların ayakta kalması aslında şehir ekonomisinin ayakta kalması demektir. O yüzden birbirimize sahip çıkmamız gerekiyor.

Bizler de Onbeşli Gıda olarak kaliteli ürün, güvenilir ticaret ve sürdürülebilir hizmet anlayışıyla çalışmaya devam edeceğiz. İnşallah Tokat ticareti de önümüzdeki yıllarda çok daha güçlü bir noktaya gelecektir.

Tokat Medya Haber:
Çok teşekkür ederiz. Bugün bir sektörün sorunlarını yerinde dinledik. Çözüm önerilerinizi ve beklentilerinizi aldık. Bunları kıymetli okurlarımızla paylaşacağız.

Misafirperverliğinizden dolayı ayrıca çok teşekkür ederiz. Hayata ve ticarete karşı olan güveniniz, bizlerde sektörel anlamda bir umut meşalesi olarak kalacak. Hayırlı, bol ve bereketli kazançlar diliyoruz.

Zeynel Yılmaz:
Biz de sizleri burada ağırlamaktan çok memnun olduk. İlk defa bir medya kuruluşu işletmemize gelerek sorunlarımızı dinledi. Biz bundan dolayı sizlere teşekkür ediyoruz.

Güzel temenni ve dualarınız için de Rabbim herkese nasip etsin bol ve bereketli kazançları. Sağ olun.